อากาศ คือสิ่งที่ทำให้มนุษย์ยังคงมีชีวิตอยู่ได้ เพราะเพียงแค่เราหยุดหายใจ ไม่เอาอากาศเข้าร่างกาย เพียงไม่กี่นาที คำว่า ‘ชีวิต’ ก็จบลง

Air exhibition River City
ห้องจัดแสดงนิทรรศการ Fresh Air ที่ River City Bangkok

ช่วงหลายปีที่ผ่านมา อากาศเป็นเรื่องที่อยู่ในความสนใจของสังคมมากขึ้น มันเป็นเรื่องใกล้ตัวจนทุกคนเริ่มตั้งคำถาม เริ่มระแวดระวัง เริ่มรู้สึกว่าเราไม่สามารถอยู่เฉยได้อีกต่อไป กับปัญหาเรื่องของอากาศซึ่งมันเป็นสิ่งพื้นฐานที่สุดของมนุษย์ที่ควรจะได้หายใจเอาอากาศบริสุทธิ์ตามธรรมชาติเข้าร่างกาย ไม่ใช่อากาศที่ปะปนไปด้วยฝุ่น PM 2.5 ปริมาณสูง หรือว่าอากาศที่ปะปนไปด้วยสารเคมีจากไฟที่ไหม้โรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่ชุมชน

ล่าสุดในการประชุมเวทีโลกอย่าง COP 26 ที่เมืองกลาสโกว์ สกอตแลนด์ ที่นายกรัฐมนตรีของไทยก็เป็นตัวแทนประเทศไปเข้าร่วม เพื่อรับฟังแนวทางการแก้ปัญหาสภาพภูมิอากาศของโลก และนำเสนอแนวทางการดำเนินนโยบายเพื่อรับมือกับความท้าทายด้านสภาพภูมิอากาศ จนได้รับการจับตาและเป็นที่สนใจของคนในประเทศอย่างมาก ก็แสดงให้เห็นว่าทุกคนกำลังตระหนักถึงปัญหาเหล่านี้อยู่จริงๆ เพราะโลกของเรากำลังดำเนินมาถึงจุดวิกฤติทางด้านสิ่งแวดล้อมแบบที่จะส่งผลต่อการใช้ชีวิตของมนุษย์อย่างมหันต์

AIR (Artists in Residence) คือการรวมตัวกันของกลุ่มศิลปินหลากหลายแกลเลอรี่และสตูดิโอ

กลุ่มศิลปินกลุ่มหนึ่งที่เรียกตัวเองว่า AIR ซึ่งย่อมาจาก Artists in Residence มีแกลเลอรี่และสตูดิโออยู่ที่ชั้น 3 ของริเวอร์ ซิตี้ แบงค็อก ย่านเจริญกรุง พวกเขาได้รวมตัวกันสร้างงานศิลปะโดยมีทางริเวอร์ ซิตี้ คอยซัพพอร์ตให้พื้นที่เปิดแกลเลอรี่ สร้างงาน และขายผลงาน รวมไปถึงการจัดนิทรรศการกลุ่มครั้งนี้ที่ชื่อว่า ‘Fresh Air’ โดยศิลปินแต่ละคนหยิบยกเอาเรื่องอากาศมาตีความและถ่ายทอดในแบบของตัวเอง ภายใต้คอนเซ็ปต์ Create, Share, Teach, Learn

กลุ่มศิลปินที่ชื่อว่า AIR ซึ่งย่อมาจาก Artists in Residence

นิทรรศการกลุ่ม Fresh Air บอกเล่าเรื่องอากาศและศิลปะ

Fresh Air หมายถึงอากาศบริสุทธิ์ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้เรารู้สึกสดชื่น สดใส แต่ว่าช่วงปีสองปีที่ผ่านมา เราคนไทยใช้ชีวิตท่ามกลางอากาศที่เต็มไปด้วยมลภาวะ PM 2.5 รวมไปถึงสถานการณ์โรคระบาดโควิด-19 ที่ต่างก็ทำให้บรรยากาศรอบข้างหดหู่ การกักตัวอยู่ในบ้านก็ทำให้การรับอากาศบริสุทธิ์มีน้อยลง เช่นเดียวกับการหายใจภายใต้หน้ากากอนามัย ไปจนถึงการต้องเสพข่าวลบๆ อยู่ตลอด มีแต่จะทำให้เกิดความหดหู่ เศร้าหมอง หลายครั้งเวลาเราเกิดความเครียดหรือจิตตก ครูโยคะหรือครูสมาธิจึงมักบอกให้เราหายใจเข้าลึกๆ และหายใจออกยาวๆ เพราะ ‘อากาศ’ ที่เต็มไปด้วยออกซิเจนนั้น มันกระตุ้นการทำงานของร่างกายให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นได้จริงๆ

ศิลปิน AIR หรือ Artists in Residence ที่มารวมตัวกันแสดงผลงานในนิทรศการครั้งนี้ ประกอบไปด้วยศิลปินจาก 13 แกลเลอรี่ด้วยกัน ได้แก่ 956 Contemporary Art, Earth tone, Gallery Hoc, Hey Dude, Imagine Gallery, Jan Gallery, Life goes on by Ines Ehrlich, Studio 318, Thank You Gallery, Thicha Art Studio, Torch Ginger Gallery, Uncle dog และ Young Wolf ซึ่งพวกเขาเชื่อว่า ‘ศิลปะเป็นดั่งอากาศที่อยู่รอบตัวเรา และทำให้ชีวิตเราดำรงอยู่ แต่บรรยากาศที่ดีก็ไม่ได้มาจากอากาศเพียงอย่างเดียว ที่จริงแล้วพลังงานบวกสามารถเกิดขึ้นได้จากการใช้เวลาร่วมกับกลุ่มคนที่มีความสนใจคล้ายกัน ได้มาพบปะ พูดคุย และแลกเปลี่ยนความคิดร่วมกัน จนกลายเป็นแรงผลักดันให้แก่กันและส่งต่อให้ผู้อื่นได้’

ศิลปะก็เหมือนอากาศ มองไม่เห็นแต่มีอยู่ทุกที่ แถมฟรีด้วย เราจึงคิดว่าไม่สำคัญ

“อากาศ ถ้าเราขาดไปสักไม่กี่วินาที เราก็ตายใช่ไหมครับ ศิลปะถ้าเราขาด เราก็ตายเหมือนกัน แต่ว่าอาจจะตายช้าหน่อย คนก็เลยอาจไม่ได้สังเกตว่า จริงๆ ศิลปะก็สำคัญกับชีวิตไม่ต่างจากอากาศ มันคือสิ่งที่มองไม่เห็น มันมีอยู่ทุกที่ และก็ฟรีด้วย เราจึงคิดว่าไม่สำคัญ แต่ที่จริงแล้วมันสำคัญต่อการเป็นมนุษย์มากๆ” ชลัช ฉวีสุข แห่ง 956 Contemporary Art เล่าที่มาของธีมหลักในนิทรรศการกลุ่มครั้งนี้

อันที่จริงเรื่องของงานศิลปะ หรือเรื่องของมวลธาตุทั้งหมด มันคือเรื่องเดียวกัน เราต้องการสูดอากาศเพื่อให้ได้ออกซิเจนของร่างกาย เช่นเดียวกับคนที่ทำงานศิลปะ เมื่อเราได้สูด ได้ทำ มันก็เหมือนเป็นออกซิเจนอย่างหนึ่งเหมือนกัน ที่เราได้สร้างสรรค์มันออกมา มันทำให้ชีวิตเราสมบูรณ์ เมื่อสองสิ่งนี้รวมกันก็ทำให้ชีวิตเรามีความสุข” สุพจน์ คุณานุคุณ แห่ง Earth Tone กล่าว

ศิลปินแต่ละคนทำงานในรูปแบบที่แตกต่างกัน ระยะเวลาของการทำงานแต่ละชิ้นจึงขึ้นอยู่กับเทคนิค กระบวนการ บ้างเป็นหลักสัปดาห์ บ้างก็เป็นหลักเดือน ทั้งหมดนี้ก็ดำเนินไปในช่วงที่มีโควิด-19 ปะปนอยู่ในอากาศด้านนอกนั่นแหละ และท่ามกลางสถานการณ์แสนหดหู่แบบนี้ ศิลปินเขามีแรงบันดาลใจในการสร้างงานอย่างไร

“โควิดรอบนี้ทำให้จิตใจคนหดหู่ แต่ว่าเราพยายามถ่ายทอดภาพวาดออกมาในลักษณะที่ย้อนแย้งกัน เพื่อฟื้นฟูจิตใจทุกคนในยามที่หดหู่ อย่างน้อยให้มองศิลปะแล้วสบายใจมากขึ้น” ระวิวรรณ จันทร์เนตร แห่ง Young Wolf เล่า

ช่วงเวลายากลำบากท่ามกลางโควิด-19 ระลอกแล้ว ระลอกเล่าซ้ำๆ แต่ศิลปะก็เป็นพลังงานบวกและช่วยฟื้นฟูจิตใจ

“มันเป็นช่วงเวลาที่ยากลำบาก เพราะว่าสิ่งนี้มันเป็นสิ่งใหม่ของโลก ระลอกแล้วระลอกเล่าซ้ำๆ แล้วไม่รู้ว่าอนาคตจะเป็นยังไง แน่นอนว่ามันจะเกิดความรู้สึกในทุกๆ เช้าที่ตื่นขึ้นมาถึงความยากลำบากนี้ แต่เราก็รู้สึกว่าในสิ่งที่เราทำได้ ก็คืองานศิลปะ เราก็ต้องทำเต็มที่ให้ดีที่สุด เพราะว่าศิลปะมันเป็นพลังบวก พลังงานสร้างสรรค์อยู่แล้ว เราเลยยิ่งเห็นความสำคัญในการสร้างสรรค์งานศิลปะในช่วงที่ยากลำบากนี้ด้วยซ้ำ คือถ้าทุกอย่างมันยากลำบาก แต่อย่างน้อยศิลปะมันช่วยฟื้นฟูจิตใจ ช่วยปลอบประโลมจิตใจให้กับทั้งตัวศิลปินเองและผู้เสพงานศิลปะ” อารียา พรศิริวิวัฒน์ แห่ง Young Wolf เสริม

พวกเขากำลังสื่อสารว่าไม่ว่าโลกจะดีจะร้ายอย่างไร สิ่งแวดล้อมรอบข้างจะเป็นแบบไหน ศิลปะก็ทำหน้าที่สะท้อนความเป็นจริงที่เกิดขึ้น ผ่านอารมณ์ ความรู้สึก มุมมอง และก็ช่วยเติมพลังงานที่ดีกลับไป ศิลปะกับสิ่งแวดล้อมจึงเหมือนภาพสะท้อนกลับไปกลับมา

“ศิลปะสะท้อนสิ่งแวดล้อม และศิลปินก็ทำหน้าที่ถ่ายทอดมันออกมา ซึ่งสิ่งแวดล้อมเนี่ยมันไม่ใช่แค่ต้นไม้หรือธรรมชาติ แต่มันคือทุกอย่างที่อยู่รอบตัว ถ้าเปรียบเทียบคือ AIR Zone ก็เป็นสิ่งแวดล้อมหนึ่ง การเข้ามาอยู่ใน AIR Zone ทำให้เราได้มาอยู่ท่ามกลางเพื่อนศิลปินหลายๆ คน แทนที่เราจะทำงานอยู่กับบ้านคนเดียว เราก็ได้มาเห็นเขาทำงาน มีการถ่ายเท การแลกเปลี่ยนความคิดต่างๆ ศิลปินก็จะมีความกระตือรือร้นมากขึ้น” นริศรา เพียรวิมังสา จาก Studio 318 กล่าวปิดท้าย

หลังจากดูงานชุดนี้เสร็จแล้ว เราหวังว่าทุกคนจะได้เห็นสิ่งแวดล้อมที่สะท้อนออกมาจากภาพศิลปะเหล่านั้นชัดเจนขึ้น และตั้งคำถามกับตัวเองบ้างว่า เราอยู่จุดไหนในสิ่งแวดล้อมนี้ แล้วเราจะทำให้สิ่งแวดล้อมมันดีขึ้นได้อย่างไรบ้าง เพราะสุดท้าย ชีวิตก็ต้องการเพียงอากาศบริสุทธิ์ในการขับเคลื่อนวันแต่ละวันต่อไป

นิทรรศการ FRESH AIR เปิดให้บุคคลทั่วไปเข้าชมฟรี ตั้งแต่วันที่ 30 ตุลาคม – 28 พฤศจิกายน 2564 ที่ RCB Galleria 1 ชั้น 2 ริเวอร์ ซิตี้ แบงค็อก

ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ www.rivercitybangkok.com หรือเฟสบุ๊ก River City Bangkok

อัญวรรณ ทองบุญรอด นักเขียน/นักดนตรี เจ้าของผลงานหนังสือ 'เวียนนา ลาทีโด' นอกจากเล่นเชลโลแล้ว ยังชอบออกเดินทางคนเดียวอยู่เสมอๆ มิวเซียม ตลาดของเก่า ร้านกาแฟ และเมืองที่มีกลิ่นอายวัฒนธรรมเก่าแก่คือสถานที่ที่เธอชอบไป

Leave a Reply