การกินหูฉลามถือว่าเป็นการทำร้ายท้องทะเลอย่างคาดไม่ถึง นิทรรศการภาพถ่ายใต้น้ำ ‘Honor the Fins’ เป็นผลงานภาพถ่ายชุดหนึ่งที่ส่งเสียงแทนเหล่าปลาฉลาม ว่าขั้นตอนกว่าจะมาเป็นอาหารอร่อยในภัตตาคารสุดหรูนั้น ปลาฉลามต้องเผชิญความโหดร้ายแค่ไหน

ทางเข้านิทรรศการภาพถ่ายที่ผู้ชมต้องดำน้ำลงไปดู

บทความนี้จะพาทุกคนไปชมที่มาของนิทรรศการภาพถ่ายใต้น้ำที่น่าสนใจ ซึ่งจัดแสดงไปในช่วงวันที่ 10-16 สิงหาคม 2020 ที่ผ่านมา โดยความร่วมมือของโรงแรม The Middle House เซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน และโปรเจ็กต์การเคลื่อนไหวเพื่อสังคมอย่าง In Sharks We Trust (ISWT)

ความอร่อยที่ต้องแลกมาด้วยหลายล้านชีวิต

ถ้าย้อนไปหลายสิบปีก่อน ซุปหูฉลามถือเป็นเมนูสุดพรีเมียม ราคาแสนแพง เป็นหนึ่งในเมนูอาหารจีนในตำนานซึ่งเชื่อกันว่าเป็นยาอายุวัฒนะ ทานแล้วอายุยืน จึงได้รับความนิยมแพร่หลาย

แต่ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ เราจะเริ่มได้เห็นแคมเปญที่ออกมารณรงค์ให้หยุดบริโภคเมนูนี้ ด้วยเหตุผลนานาประการ อย่างแรกคือการจะได้หูฉลามมา ชาวประมงต้องออกเรือไปล่าปลาฉลาม ตัดเอาแค่ครีบอก ครีบหลัง และหาง ก่อนจะทิ้งตัวปลาโยนลงทะเลเพราะถึงเอาไปก็ขายไม่ได้ราคาเนื่องจากตัวฉลามมีกลิ่นคาวแรง คนไม่นิยมกิน แต่ฉลามที่ถูกตัดครีบและหางแล้วนั้น ลงทะเลไปก็จะไม่สามารถใช้ชีวิตต่อได้ เหมือนคนถูกตัดแขนตัดขาแล้วถูกปล่อยทิ้งให้เผชิญชะตากรรมในการว่ายน้ำเอาตัวรอด จนกระทั่งตายลงอย่างช้าๆ

อย่างที่สองคือฉลามเป็นสัตว์นักล่าที่อยู่บนยอดสุดของห่วงโซ่อาหารแห่งท้องทะเล มันจึงถือเป็นสัตว์ที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศ ทำหน้าที่รักษาความหลากหลายทางชีวภาพของทะเลและสมดุลของมหาสมุทร การฆ่าฉลามก็เหมือนการทำลายระบบนิเวศท้องทะเลไปด้วย เพราะฉลามออกลูกได้ปีละแค่ 4-10 ตัว ถ้าคนกินฉลามเยอะๆ ปริมาณของมันก็จะลดลงอย่างรวดเร็ว

อย่างที่สามคือความเชื่อที่ว่ากินแล้วอายุยืนนั้นไม่เป็นความจริง เพราะคุณค่าทางอาหารของหูฉลามนั้นต่ำกว่าไข่ 1 ใบเสียอีก แถมยังอาจจะปนเปื้อนสารพิษจากท้องทะเล เนื่องจากฉลามเป็นยอดปิรามิดของห่วงโซ่อาหารในทะเล มันจึงกินทั้งปลา ทั้งแพลงก์ตอนนับหมื่นตัว และไหนจะมีสารตะกั่วกับสารปรอทที่มาจากเขตพัฒนาอุตสาหกรรมปล่อยออกสู่ทะเลด้วย คนกินหูฉลามจึงเสี่ยงเกิดโรคอัลไซเมอร์ ปลายประสาทอักเสบ และกล้ามเนื้ออ่อนแรง

นิทรรศการภาพถ่ายใต้น้ำ Honor The Fins

แรงบันดาลใจของการทำนิทรรศการนี้เกิดขึ้นจากการที่ฮ่องกงยึดหูฉลามได้กว่า 26 ตัน จากปลาฉลามที่ตกอยู่ในอันตรายกว่า 38,500 ตัว ทำให้เกิดการนำประเด็นนี้มาถกเถียงกันในวงกว้างถึงความเหมาะสมในการบริโภคหูฉลาม จนนำไปสู่โปรเจ็กต์การเคลื่อนไหวทางสังคม In Shark We Trust (ISWT)

โรงแรม The Middle House เซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน ในเครือ The Swire Hotels ได้ร่วมมือกับ ISWT จัดนิทรรศการภาพถ่ายใต้น้ำในชื่อ HONOR THE FINS ที่สระว่ายน้ำ MI XUN ในช่วงสัปดาห์แห่งปลาฉลาม (shark week ซึ่งริเริ่มไว้โดยช่อง Discovery channel) เพื่อสร้างความตระหนักรู้ในเรื่องปลาฉลามและสิ่งแวดล้อม

เชฟ 9 คนจากเซี่ยงไฮ้ได้รับเชิญมาให้ใส่ชุดว่ายน้ำของ ISWT ลายปลาฉลามที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เพื่อให้เป็นตัวแทนกระบอกเสียงของปลาฉลาม ต่อต้านเมนูหูฉลามในภัตตาคารต่างๆ ในประเทศจีน

การรู้สึกถึงลมหายใจตัวเองเมื่ออยู่ใต้น้ำ เป็นการเชื่อมต่อกับตัวเราและธรรมชาติได้ง่ายขึ้น

ความน่าสนใจคือการที่นิทรรศการนั้นจัดอยู่ใต้น้ำจริงๆ และผู้ชมก็จะต้องสวมใส่ชุดดำน้ำพร้อมอุปกรณ์ลงไป ทำให้พวกเขาได้ยินเสียงลมหายใจตัวเอง และรู้สึกถึงแรงดันจากน้ำรอบตัว เพื่อเชื่อมโยงความรู้สึกของตัวเองกับธรรมชาติและสัตว์โลกอื่นๆ ที่ต้องใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันในโลกใบนี้

ชุดภาพถ่ายในนิทรรศการนี้แบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ In Way of Beauty ซึ่งเป็นภาพที่ถ่ายในตลาดซีฟู้ดที่ใหญ่ที่สุดในเซี่ยงไฮ้ นำเสนอความงามของครีบฉลามและการบริโภคอาหารทะเลที่มากเกินไป ขณะที่ส่วนของ Sharks’ Chef จะมุ่งไปที่เหล่าเชฟซึ่งออกมาต่อต้านเมนูหูฉลามในภัตตาคาร โดยเป็นเชฟระดับมาสเตอร์ 9 คนจากเซี่ยงไฮ้ที่มีความเชื่อในเรื่องของสมดุลระหว่างมนุษย์และธรรมชาติ รวมไปถึงการรณรงค์เกี่ยวกับความยั่งยืนทางอาหารในอนาคต

หนึ่งในชุดภาพถ่าย In Way of Beauty ที่ไปถ่ายในตลาดอาหารทะเลที่ใหญ่ที่สุดในเซี่ยงไฮ้

หนึ่งในนั้นคือเชฟ Tony จากร้านอาหาร Sui Tang Li ที่อยู่ภายในโรงแรม The Middle House เซี่ยงไฮ้ เขาเคยเป็นผู้ช่วยให้กับเชฟชื่อดังที่ได้รับการกล่าวขานว่าทำซุปหูฉลามอร่อยที่สุดในจีน เพราะในสมัยก่อนนั้นคนที่จะขึ้นมาเป็นสุดยอดเชฟได้ เขาก็วัดกันที่การทำซุปหูฉลามได้อร่อยหรือไม่ เชฟโทนี่ก็เลยได้เคยเห็นส่วนประกอบและเบื้องหลังการทำซุปหูฉลามอย่างใกล้ชิด และตระหนักได้ว่ามันไม่ใช่เมนูที่ทำให้เกิดความยั่งยืนทางการบริโภค จึงไม่คิดทำเมนูหูฉลามอีกเลยตั้งแต่ปี 1996

แม้นิทรรศการภาพถ่ายนี้จะจบลงไปแล้ว และไม่ได้จัดขึ้นในประเทศไทยด้วยซ้ำ แต่เราเชื่อว่าโลกทั้งใบนั้นเชื่อมถึงกัน เราอยากสร้างความตระหนักรู้ในเรื่องนี้ให้กับคนไทยด้วย เพราะประเทศไทยเองก็ได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่ส่งออกหูฉลามมากเป็นอันดับต้นๆ ของโลก

เรานำภาพถ่ายจากใต้น้ำ ‘Honor the Fins’ ขึ้นมาไว้ในโลกออนไลน์แทน และหวังว่าคนไทยจะลดการบริโภคหูฉลามลงจนกระทั่งเมนูนี้กลายเป็นศูนย์ เราไม่ควรจะพบมันอีกไม่ว่าจะในงานแต่งงาน งานเลี้ยงทางธุรกิจ หรืองานเฉลิมฉลองใดๆ ก็ตาม เพราะความอร่อยที่แลกมากับความเจ็บปวดของชีวิตอื่นมันไม่ใช่เรื่องที่ดีอยู่แล้ว

All photos courtesy of ISWT, The Middle House

Leave a Reply